(عبري‌، 4) نگهداري مي‌شود و به تاريخ آخر سال 1396 است‌. اين رساله‌اي كوتاه در باب فصد است‌. دكتر آ. آ. ربك از كمبريج ماساچوست در سال 1935 توجه مرا به آن جلب كرد. سابقه‌ٴ زبان‌ يديش به سده‌ٴ نهم‌، حتي هشتم مي‌رسد؛ ولي جز يك رشته دستورها و افسون‌هاي مربوط به‌ سده‌ٴ سيزدهم يا دوازدهم‌، قديمي‌ترين سند موجود رساله‌ٴ 1396 فوق‌الذكر است‌.

يادداشت در باب ادبيات قديم يديش

اسناد قديمي يديش ذاتاً مستعد تباهي بودند، چون از سوي مسيحيان به‌خاطر خط عبريشان‌ مورد پي‌گرد قرار مي‌گرفتند و به‌خاطر يديش بودن در كنيسه‌ها هم راه نداشتند. اگر آثار لاتيني‌ به‌جاي نگهداري در كتاب‌خانه‌هاي صومعه‌ها، با دقت از آن‌جا بيرون ريخته مي‌شد، چه مقدار از آنها ممكن بود به‌دست ما برسد؟ ولي ادبيات يديش تنها در سده‌ٴ شانزدهم‌، آغاز شد و پدر آن‌ نحوي و مفسر معروف عبري الياس لويتا (الياس‌بن عاشر هَه ـ لاوي اشكنازي 1468ـ1549؛ الياس بَحور؛ الياس تِشبي‌) بود، كه در سال 1501 بُوو ـ بوخ را نوشت كه برگردان يديش قصه‌ٴ منظوم ((سِر بِوُس هامتوني‌)) است و آن خود اقتباسي است از قصه‌ٴ ايتاليايي بُووُي‌ِ آنتونايي‌1. متن‌ يديش اول بار در حدود 1541 در نقطه‌اي نامعلوم چاپ شد. كتاب‌هاي متعدد ديگري در سده‌ٴ شانزدهم نوشته شد كه مطلوب‌ترينش Ma'ase Buch، مجموعه‌اي از حدود سيصد داستان‌ اقتباس شده از تلمود و ساير نوشته‌هاي عبري و گنجينه‌ٴ جهاني قصه‌هاي عاميانه بود. اين‌ مجموعه اولين بار در سال 1602 در بال چاپ و بارها به يديش و به عبري‌، عربي‌، آلماني‌، لاتيني‌، انگليسي و غيره تجديد چاپ شد. كتاب فوق‌العاده رايج ديگر به زبان يديش تورات زنان‌، اقتباس يعقوب‌بن اسحاق اشكنازي رابي شهرِ يانو بود، كه چاپ‌هاي متعددي از آن هم در دست‌ است‌. و قديمي‌ترين چاپ موجود (چاپ چهارم ؟) در سال 1622 در بال صورت گرفته است‌.

ج‌. طب سامري

ابوسعيد عفيف

ابوسعيد (يا سعد) عفيف‌بن ابي سرور اسرائيلي سامري (ساوي‌) عسقلاني‌. پزشك معروف